معرفی علل درد زانو در بارداری

درد عضلات و مفاصل یکی از مشکلات رایج مادران باردار است. در این میان شکایت‌های زیادی از مادران باردار در مورد زانو درد می‌شنویم. مشکلات اضافه وزن در طول بارداری، کاهش کلسیم بدن مادر با بزرگ شدن تدریجی جنین و در نتیجه نرم شدن مفاصل و افزایش فشار بر روی اعضای بدن همه در ایجاد زانو درد در بارداری نقش برجسته‌ای دارند. در این مقاله قصد داریم به شرح کامل علل، عوارض و روش‌های درمانی مختلف برای درد زانو در ۹ ماه بارداری بپردازیم.

دلایل زانو درد در بارداری چیست؟

زانو درد در دوران بارداری می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد و بر اساس منشا درد، شدت آن می‌تواند متفاوت باشد. توجه داشته باشید که نگرانی در مورد زانو درد در دوران بارداری بی‌مورد است و این درد در دوران بارداری رایج است اما این دلیل خوبی برای نادیده گرفتن آن نیست. در زیر به برخی از دلایل زانو درد در بارداری می‌پردازیم:

افزایش وزن در زنان باردار

اولین دلیلی که در زانو درد مادران باردار به ذهن همه‌ی ما می‌رسد افزایش وزن مادر است که البته کاملا منطقی است. در افزایش وزن طی دوران بارداری فشار بر روی مفاصل مادر افزایش یافته و موجب زانو درد می‌شود. در اولین بارداری به این دلیل که بدن هنوز خود را با شرایط جدید سازگار نکرده است شدت این فشار و در نتیجه درد خاصل از آن، بسیار بیشتر از بارداری‌های بعدی احساس می‌شود.

تغییر در میزان هورمون‌های بدن

علل زانو درد در بارداری - مطب دکتر ابوالاحرار در تهران

هورمون سروتونین(هورمون شادی آور)

کاهش هورمون سروتونین یکی از دلایل احتمالی زانو درد در بارداری است. ولی سروتونین چیست؟ سروتونین یک ماده‌ی شیمیایی ساخته شده در بدن است که به عنوان یک انتقال دهنده‌ی عصبی در انتقال سیگنال‌های عصبی بدن نقش دارد. کاهش مقدار این هورمون احتمال ابتدا ابتلا به افسردگی و استرس را در مادر بالا برده و در موارد حادتر باعث ایجاد مشکلاتی بر روی گردش خون و سیستم عصبی می‌گردد. این ایجاد مشکل در سیستم عصبی به صورت زانو درد و دیگر دردهای ممکن، نمود پیدا می‌کند.

هورمون ریلاکسین

ریلاکسین یکی از هورمون‌هایی است که در ایجاد زانو درد می‌تواند نقش داشته باشد. این هورمون برای تسهیل زایمان طبیعی ترشح می‌شود و ترشح آن از همان ابتدای بارداری شروع شده و حرکات رحمی را تحت کنترل می‌گیرد. این هورمون به دلیل نرم کردن مفصل‌ها، ممکن است باعث ایجاد درد در ناحیه‌ی زانو و یا کمر ‌شود. به دلیل اینکه ریلاکسین تا مدت کوتاهی بعد از زایمان نیز در بدن باقی می‌ماند، زانو درد می‌تواند بعد از زایمان نیز وجود داشته باشد که به درمان پزشکی نیاز ندارد و به مرور زمان و بعد از دو الی سه هفته بهبود می‌یابد.

سقوط زن باردار و آسیب زانوها

می‌دانید که در دوران بارداری به ویژه سه ماهه‌ی اول این دوره، سرگیجه و عدم تعادل مادر امری طبیعی است. علاوه بر سرگیجه امر دیگری که منجر به عدم تعادل مادر در دوران حاملگی می‌شود بزرگ شدن رحم و تغییر شکل ستون فقرات و در نتیجه تغییر نقطه ثقل بدن است. از طرفی دیگر با ترشح ریلاکسین برای شل شدن مفاصل برای جایگیری جنین در رحم در طول بارداری این عدم تعادل بیشتر می‌شود. بنابراین در طی این دوره احتمال افتادن‌ و عدم تعادل مادر باردار طبیعی است. اما گاها در طی سقوط مادر ممکن است آسیب‌هایی به زانو وارد ‌شود. در این دوران بهبودی آسیب زانو کندتر صورت گرفته و درد آن همراه مادر باردار در طول حاملگی باقی خواهد ماند.

فعالیت یا حرکات ورزشی سنگین در دوران بارداری

بهبود زانو درد در بارداری - مطب دکتر ابوالاحرار در تهران

به دلیل نرمی مفاصل و ماهیچه‌ها در دوران بارداری، انجام فعالیت‌های روزمره‌ی سنگین و همچنین ورزش‌های سنگین و بیش از حد، موجب بروز زانو درد شده و می‌تواند مادر باردار را به شدت اذیت کند. فعالیت و ورزش‌های سبک و استراحت دادن به بدن خصوصا ناحیه‌ی پا و زانوها از درد در این ناحیه می‌کاهد.

کم کاری تیروئید

حتی اگر از وضعیت کاری تیروئید خود در قبل از بارداری مطمئن بودید، در دوره‌ی بارداری با داشتن زانو درد و درد مفاصل مفرط تست کم کاری تیروئید را مجددا انجام دهید. کم کاری تیروئید یکی از مواردی است که عوارض بارداری از جمله درد مفاصل و زانو درد را افزایش می‌دهد.

تجمع مایعات اضافی در مفصل زانو

تجمع مایعات اضافی در مفصل زانو موجب زانو درد در زنان باردار در طول دوران بارداری می‌شود. این تجمع مایعات مفصلی به دلیل افزایش وزن زنان در دوران حاملگی ایجاد می‌شود.

تاثیر سر پا ایستادن طولانی مدت مادران باردار و پیاده‌روی درازمدت

بارداری به معنی شکننده بودن بدن مادر نیست ولی این دوره محافظت و مراقبت‌هایی را برای بدن مادر باردار می‌طلبد. علاوه بر افزایش فشار خون در بارداری، ایجاد درد لگن و کمر، افزایش شدت ورم پا، زانو درد نیز یکی از علائم سر پا استادن طولانی مدت فرد باردار است. همچنین پیاده‌روی طولانی مدت برای این افراد می‌تواند زانو درد را به همراه داشته باشد. هر دوی این موارد به دلیل مجبور کردن بدن برای حمل وزن افزایش یافته‌ی فرد باردار به مدت طولانی رخ می‌دهد. ستون فقرات و زانوها فشار زیادی را در این حالات متحمل می‌شوند و کمر درد و زانو درد را به عنوان نشانه‌ای از این فشار بروز می‌دهند.

عوامل زانو درد در بارداری - مطب دکتر ابوالاحرار در تهران

وضعیت زانو در مادران باردار بعد از این دوران به چه صورت خواهد بود؟

هر بیماری یا عارضه‌ی دیگری که در دوره‌ی بارداری ظهور می‌کند درمان و توجه ویژه‌ی خود را می‌طلبد. زانو درد در دوران حاملگی نیز باید مورد توجه قرار بگیرد، اعتنا نکردن به این عارضه‌ی دوران بارداری، احتمال ماندگاری آن بعد از زایمان را بسیار افزایش داده و ممکن است به مدت طولانی شما را اذیت کند.

آسیب دیدن مفاصل در طی افتادن فرد باردار و یا صدمه رسیدن به غضروف محافظ و رباط اطراف مفصل می‌تواند در صورت بی‌توجهی ماندگار شده و بعد از زایمان نیز اذیت کننده باشد. همچنین  استئوآرتریت به عنوان یکی از بیماری‌های مفصلی که بعد از زایمان در زنان بروز می‌کند و درد مفاصلی به ویژه زانو را در پی دارد.

کنترل زانو درد در بارداری

  • پوشیدن کفش مناسب یا قرار دادن کفی‌های طبی مناسب در کفش افراد باردار درد و آسیب به مفاصل زانو را کاهش می‌دهد. کفش‌هایی که در دوران بارداری می‌پوشید باید قوس زیر پاهای شما را به خوبی ساپورت کند.
  • تمرینات ورزشی سبک را انتخاب کنید و در ۹ ماه دوران حاملگی برای تقویت بدن و ستون فقرات آن‌ها را انجام دهید. از سری ورزش‌های مناسب برای زنان باردار می‌توان به شنا و پیاده‌روی سبک اشاره کرد.
  • در فواصل زمانی منظم به بدن و پاهایتان استراحت کافی بدهید. خستگی و فشار آوردن به بدن نه برای جنین شما خوب است و نه برای حفظ سلامتی خودتان.
  • از شلوارهای مناسب حاملگی در دوران بارداری استفاده کنید. شلوارهای تنگی که آزادی حرکت و گردش خون را در پاها و مفاصل شما محدود می‌کنند گرفتگی و درد زانو را به همراه خواهند داشت.
  • ماساژ درمانی برای مادران باردار بسیار مناسب است. در همه‌ی استخرها ماساژ درمانی در دسترس است ولی اگر می‌خواهید به هر دلیلی این کار را خودتان انجام دهید روش آن را جستجو کرده و با انجام این کار درد زانوی خود را کاهش دهید.
  • استفاده از زانوبند در پیاده‌روی و سایر فعالیت‌های دیگر در طی دوران حاملگی می‌تواند در کاهش درد زانو بسیار موثر باشد. گفتیم که ترشح هورمون‌های دوران بارداری مفاصل بدن را برای جای‌گیری نوزاد در بدن شل می‌کند، همین شل‌شدگی مفاصل درد زانو را در پی دارد. از این رو زانوبندها از مفاصل زانو حمایت کرده و فشار وارده بر آن را کاهش می‌دهند.
  • تا جایی که امکان دارد کلسیم، ویتامین D و مقدار امگا ۳ موجود در رژیم غذایی خود را با مصرف شیر، لبنیات، ماهی و دیگر غذاهای دریایی افزایش دهید.

تاثیر آرتروز بر زانو درد در حاملگی

تاثیر آرتروز در زانو درد در بارداری - مطب دکتر ابوالاحرار در تهران

آرتروز تاثیر خود را بر مفاصل بدن می‌گذارد و درد مفصلی را به همراه دارد. اگرچه آرتروز زانو بیماری‌ نیست که منجر به پیشگیری از بارداری شود ولی اگر دارویی مصرف می‌کنید قبل از هرگونه اقدام برای بارداری باید با پزشک مشورت داشته باشید. به این علت که آرتروز یک بیماری مفصلی است و اضافه وزن در دوران بارداری می‌تواند درد ناشی از آن را به ویژه در ناحیه‌ی زانو بسیار بیشتر می‌کند.

آرتروز روماتوئید نیز از بیماری‌های التهابی مزمنی است که بر روی مفاصل تاثیر می‌گذارد و زنان بیش از مردان به آن مبتلا می‌شوند. زنان مبتلا در دوران بارداری درد مفاصل بیشتری را به نسبت سایر زنان در این دوران تجربه می‌کنند. بالطبع درد زانو نیز در این زنان با شدت بیشتری تجربه می‌شود. زنان مبتلا به آرتروز روماتوئید قبل از بارداری و همچنین در طی آن داروها و مراقبت‌های خود را تحت نظر پزشک انجام می‌دهند که هم درد زانو و مفاصل غیر قابل تحمل نباشد و هم به جنین آسیبی وارد نشود.

درمان‌های مناسب و مجاز برای کاهش درد زانو در دوران حاملگی کدامند؟

زانو درد در دوران حاملگی غیر قابل اجتناب است اما با مدیریت رژیم غذایی می‌توان به کاهش آن کمک کرد. ماهی دارای امگا ۳ است و در تقویت مفاصل شما کمک کننده خواهد بود. آب پرتقال سرشار از ویتامین C بوده و بروز استئوآرتریت که منجر به ساییدگی مفاصل می‌شود را کاهش می‌دهد. سویا از جمله مواد غذایی است که به عنوان ضد التهاب شناخته می‌شود و می‌تواند التهاب مفاصل را به شدت کاهش دهد. اسفناج نیز با داشتن لوتئین و زیاکسانتین درد ناشی از استئو آرتریت را در دوران بارداری کاهش می‌دهد.

 و اما در شروع دردها از چه داروهایی می‌توانیم استفاده کنیم؟ مصرف مسکن‌ها در دوران بارداری باید تا حد زیادی کاهش داده شوند. اما برای زانو درد می‌توان از استامینوفن به عنوان یک مسکن در کاهش درد استفاده کرد. البته لازم به ذکر است که مصرف این دارو نیز باید در دوزهای پایین و به مقدار کم صورت گیرد. مصرف زیاد و بیش از حد استامینوفن در طی دوران حاملگی موجب آسیب به کبد مادر و همچنین جنین می‌شود.

در بسیاری از موارد افراد گمان می‌کنند استفاده از پمادها و کرم‌های موضعی در دوران بارداری مشکلی ایجاد نمی‌کنند. اما باید بدانیم که کرم‌ها و پمادهای موضعی تسکین دهنده‌ی درد به ویژه اگر حاوی سالیسیلات متیل باشند مضر بوده و ممکن است موجب ایجاد حساسیت در پوست و سوزش آن ناحیه شود. پس باید از مصرف این پمادها خودداری کرد. مصرف هر نوع دارو و مسکن در دوران بارداری باید با تجویز و زیر نظر پزشک صورت گیرد در غیر این صورت می‌تواند نتایج جبران ناپذیری را به همراه داشته باشد.

درمان‌های مجاز

ماساژ درمانی برای زانو درد در بارداری - مطب دکتر ابوالاحرار در تهران

در شروع دردها ماساژدرمانی می‌تواند تسکین دهنده‌ی درد فرد بیمار باشد به ویژه ماساژ درمانی در آب گرم که دمای پا و در نتیجه گردش خون را در زانوها افزایش می‌دهد می‌تواند مسکن طبیعی و بی‌خطر در دوران حاملگی باشد. خوابیدن بر روی پشت را همیشگی نکنید، این حالت خوابیدن فشار را بر روی زانوهای شما افزایش می‌دهد و زانوها را متحمل وزن بیشتری، حتی در هنگام خوابیدن می‌کند. ورزش‌هایی که عضلات چهار سر زانو و ران را تقویت می‌کنند می‌توانند زانو درد، پا درد و سوزش کف پا را به مقدار زیادی کاهش دهند.

کلام آخر

دکتر نوید ابوالاحرار، فلوشیپ فوق تخصصی درد، در این مورد بیان می‌کند که تغذیه‌ی نامناسب، افزایش وزن در دوران بارداری و فعالیت کم قبل از بارداری می‌توانند برخی از دلایل زانو درد باشند. البته استفاده از توالت ایرانی که باعث خم شدن بیش از حد زانو می‌شود فشار زیادی را بر زانوها تحمیل کرده و درد زانو را به وجود می‌آورد. بنابراین استفاده از توالت‌های ایرانی در صورت امکان باید کاهش پیدا کند. دو زانو نشستن بدترین شیوه‌ی نشستن است که خود تشدید کننده‌ی زانو درد بوده و توصیه می‌شود زنان باردار به شیوه‌ی نشستن خود توجه کافی داشته باشند.

کلینیک چند تخصصی آسا با حضور دکتر نوید ابوالاحرار با ارائه‌ی برنامه‌ی تمرین و ورزش‌های مناسب برای زنان باردار جهت کاهش درد مفاصل و درد زانو می‌تواند کمک کننده باشد. برای کاهش درد زانو در این دوران و حتی بعد از حاملگی در صورت ماندگاری آن می‌توانید با دکتر ابوالاحرار به عنوان یکی از برجسته‌ترین متخصصین حوزه‌ی درد های مزمن، که بدون بهره‌گیری از جراحی و روش‌های تهاجمی فعالیت‌های برجسته‌ای داشته است مشورت کنید.

چه قدر این پست مفید بوده؟

بر روی ستاره ها جهت رای دهی کلیک کنید

متوسط رای دهی ۵ / ۵٫ تعداد رای: ۱

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *